Müşteri 3 koli pantolon alıyor. Her koli içinde 10 adet var — S, M, L, XL bedenleri karışık. Müşteri ayrılıyor, siz kolileri stoka gireceksiniz. Toplam kaç S bedeni var? Kaç M? Kaç XL? Kolilerin içini tek tek saymadan bilmiyorsunuz. Sonra başka müşteri geliyor, "sadece M beden ister misin?" diyor. Kaç M var depolarsanız? Hesap kitap başlıyor, zaman kayboluyor, hata kapıya geliyor.
Tekstil toptancılığında koli bazlı satış standart pratik. Üretici koli paketler, toptancı koli alır, koli satar. Bu yapı mantıklı — hem taşıma hem sayım kolaylaşıyor. Ama koli içindeki renk ve beden dağılımını yönetmemek ciddi stok sorununa yol açıyor.
Koli Nedir ve Neden Önemli?
Tekstil sektöründe koli (veya "pakut"), belirli sayıda ve belirli beden/renk dağılımında paketlenmiş ürün grubu. Üretici bu dağılımı standartlaştırıyor — her koli aynı içerikle çıkıyor fabrikadan.
Neden koli sistemi var?
- Üretim verimliliği: Fabrika tek standartta üretiyor ve paketliyor
- Lojistik kolaylık: Standart ağırlık ve boyut, hesaplanabilir nakliye
- Satış kolaylığı: "3 koli alıyorum" demek her bedenin dengeli dağıldığı anlamına geliyor
- Stok dengesi: Müşterinin eline dengeli beden dağılımı geçiyor
Koli içeriği örneği: Bir tişört modeli için 10'luk koli: XS(1) + S(2) + M(3) + L(2) + XL(1) + XXL(1) = 10 adet
Bunu bilen müşteri 1 koli aldığında tüm bedenlerden pay aldığını biliyor. Beden kısıtlaması veya yanlış dağılım yok.
Koli Yönetimindeki Temel Sorunlar
Sorun 1: Koli içeriği bilinmiyor Tedarikçi "10'luk koli" diyor ama içinde kaç tane S kaç tane M olduğunu kim biliyor? Koli geldiğinde açıp saymak zahmetli. Stoka "10 adet" giriyorsunuz ama hangi bedenlerden kaçar?
Sonuç: Stok sorgusunda "pantolon = 30 adet" görünüyor ama hangi bedenden kaçar bilinmiyor. Müşteri sorduğunda depoya koşmak gerekiyor.
Sorun 2: Koli açma kararı Müşteri tam koli almıyor, "5 adet M beden ister" diyor. Koli açılacak mı? Açıldığında kalanları nasıl saklayacaksınız? Yarım koli fiyatı ne olacak?
Sisteminizde bu senaryo tanımlı değilse her seferinde tartışma, her seferinde farklı karar.
Sorun 3: Koli satışında stok güncelleme 3 koli sattınız. Sistem stoğu 30 adet mi düşürecek? Her bedenin ayrı stoku var mı? Yoksa sadece "koli sayısı" mı tutuluyor?
Koli sayısı tutmak yetersiz. Beden bazlı stok için kolinin içeriği sisteme tanımlı olmalı.
Sorun 4: Karma renk koli Bazı ürünler hem renk hem beden karışımı koli ile geliyor. "Koli A: Siyah S(2), Siyah M(2), Lacivert S(2), Lacivert M(2), Gri M(2)" gibi. Bu karmaşıklığı yönetmek özel sistem gerektiriyor.
Koli İçeriğini Tanımlama
Her koli tipini önceden sisteme tanımlamak çözümün başlangıcı.
Koli tanımı örneği:
Koli Adı: Pantolon Slim Fit — 12'lik Standart İçerik:
- 30 beden: 2 adet
- 32 beden: 3 adet
- 34 beden: 3 adet
- 36 beden: 2 adet
- 38 beden: 1 adet
- 40 beden: 1 adet Toplam: 12 adet
Bu tanım bir kez yapıldıktan sonra her koli alımında sistem otomatik olarak her bedende doğru miktarı stoğa ekliyor. Manuel hesaplama yok.
Birden fazla koli tipi olabilir: Aynı ürün için farklı koli kompozisyonları olabilir. "Yaz kolisi" ve "kış kolisi" farklı beden dağılımında olabilir. "İhracat kolisi" ve "iç pazar kolisi" farklı olabilir. Bunların her biri ayrı tanım olarak sisteme girmeli.
Koli Fiyatlandırması
Koli bazlı satışta fiyatlandırma da özel dikkat gerektiriyor.
Tam koli fiyatı: Sabit, pazarlık sınırı net. "12'lik koli = 840 TL" gibi birim bazından değil koli bazından fiyat.
Parça satışında fiyat: Koli açıldığında birim fiyat genellikle daha yüksek. Koli fiyatı = 70 TL/adet, parça fiyatı = 85-90 TL/adet. Bu fark mantıklı — koli açma işçiliği, yarım koli riski ve müşteri esnekliğinin bedeli.
Yarım koli fiyatı: 6 alana tam koli fiyatından git, 5 alana birim fiyatından hesapla gibi bir kural belirleyebilirsiniz. Ya da "minimum 6 adet koli fiyatı, altında perakende fiyat" sistemi.
Bu kuralları önceden belirleyip sisteme tanımlamak satış anında tartışmayı önlüyor.
Karma Koli (Assorted Koli) Yönetimi
Bazı müşteriler kendi koli içeriğini belirlemek istiyor. "X modelden 3 siyah, 2 lacivert, 1 gri, hepsi 34 beden olsun" gibi özel istek. Bu karma koli.
Karma koli satışı hem müşteri için esnek hem sizin için yönetimi zor. Ancak yazılım destekliyorsa ve müşteri talebi yeterince yüksekse değer verebilirsiniz.
Karma koli yapıldığında sistem her varyantın stokunu tek tek düşürmeli. "3 siyah 34 beden, 2 lacivert 34 beden, 1 gri 34 beden" — hepsinin ayrı ayrı stok güncellenmesi gerekiyor.
Koli Takibinin Faydaları Somut Sayılarla
Koli bazlı stok takibi yapan bir tekstil toptancısının tipik kazanımları:
- Stok sayım süresi %60 azalıyor: "Kaç koli var" yerine "her bedenden kaçar" sorgusu dijital olunca elle sayım gerekmiyor
- Yanlış bilgi verme sıfırlanıyor: "32 beden var mı?" sorusuna "bakayım" yerine "evet, 7 adet" cevabı
- Sipariş hatası %40 azalıyor: Beden bazlı düşük stok uyarısı sistematik sipariş sağlıyor
- Müşteri bekleme süresi azalıyor: Ürün arama süresi depo ziyaretinden saniye sorgusuna düşüyor
Bu kazanımların toplamı hem operasyonel verimlilik hem de müşteri deneyimi olarak geri dönüyor.
Siparix'te Koli Yönetimi
Siparix tekstil toptancısının koli sistemini akılda tutarak tasarlandı. Her koli tipini bir kez tanımlıyorsunuz — beden dağılımı, renk dağılımı, toplam adet. Koli alındığında "3 koli gel" diyorsunuz, sistem otomatik olarak her varyantın stokuna doğru miktarı ekliyor.
Koli satışında da aynı mantık işliyor. 2 koli satıldığında her bedenden 2 koli içeriği kadar stok düşüyor. Manuel hesaplama yok, hata yok.
Koli yönetimi tekstil toptancılığının özgün gereklilikleri arasında. Genel amaçlı muhasebe veya ERP yazılımları bu yapıyı desteklemiyor. Toptancıya özel yazılım hem koli hem beden hem de renk boyutlarını aynı anda yönetiyor.
Koli sistemini dijitalleştirmek başlangıçta birkaç saatlik kurulum çalışması gerektiriyor. Ama bu yatırım her gün onlarca kez geri dönüyor — hem daha hızlı satış, hem daha doğru stok, hem daha az stres.