Talep Tahmini Nedir ve Neden Kritik?
Talep tahmini, gelecekte müşterilerinizin ne kadar ürün talep edeceğini öngörme sürecidir. Toptancılıkta bu tahmin, sipariş miktarı ve zamanlaması kararlarının temelini oluşturur.
Hatalı talep tahminin iki zararlı ucu:
- Aşırı stok: Sermaye israfı, depolama maliyeti, eskime riski
- Stok dışı kalma: Satış kaybı, müşteri memnuniyetsizliği, acil sipariş maliyeti
Doğru talep tahmini bu iki uç arasında optimum noktayı bulmayı sağlar.
Talep Tahmininin Temel Yöntemleri
Yöntem 1: Geçmiş Satış Verisine Dayalı Tahmin
En yaygın ve güvenilir başlangıç yöntemidir. Geçen yılın aynı dönemindeki satışlar, bu dönem için temel tahmin değerini oluşturur.
Formül: Tahmin = Geçen yıl aynı dönem satışı x (1 + Büyüme oranı)
Örnek: Geçen Ekim'de 1.000 adet X ürünü satıldı. Bu yıl yüzde on büyüme beklentisiyle tahmin = 1.100 adet.
Siparix geçen yıl aynı dönem satış raporunu saniyeler içinde sunar.
Yöntem 2: Hareketli Ortalama
Son 3 veya 6 ay ortalaması, yakın dönem talebi daha doğru yansıtır. Özellikle sezonsal olmayan ürünlerde etkilidir.
Formül: Tahmin = Son 3 ay satış ortalaması
Yöntem 3: Sezonsal Endeks
Sezonsal ürünlerde yılın belirli dönemlerinde talep sistematik olarak artır veya düşer. Bu örüntüyü bir endeksle modelleyerek daha doğru tahmin yapılabilir.
Örnek: Kırtasiye ürünleri Ağustos-Eylül'de yıllık ortalamanın üç katı talep görür. Bu endeks bilinirse stok planlaması çok daha isabetli olur.
Yöntem 4: Müşteri Bazlı Tahmin
Büyük müşterilerden siparişlerini önceden almanız (forward order) talep tahminini kesinleştirir. A grubu müşterilere "Ağustos'ta ne kadar alacaksınız?" sorusu hem ilişkiyi güçlendirir hem tahmini netleştirir.
Talep Tahminini Etkileyen Faktörler
İç Faktörler
- Ürün fiyat değişikliği
- Kampanya ve promosyonlar
- Müşteri portföyü değişimi (yeni büyük müşteri veya müşteri kaybı)
Dış Faktörler
- Ekonomik koşullar (enflasyon, büyüme)
- Sezonsal faktörler (tatil, okul açılışı)
- Sektör trendi (yeni teknoloji, değişen tercihler)
- Rakip faaliyetleri
Bu faktörleri tahmine dahil etmek için nitel değerlendirme (sektör deneyimi ve sezgisi) nicel verilerle birleştirilmelidir.
Güvenli Stok (Safety Stock) Hesabı
Talep tahmini ne kadar iyi yapılırsa yapılsın, gerçek talep her zaman farklı olabilir. Bu belirsizlik için güvenli stok tampon olarak tutulur.
Güvenli stok = Maksimum günlük talep x Maksimum temin süresi - Ortalama günlük talep x Ortalama temin süresi
Güvenli stok ne kadar büyük olursa stok dışı kalma riski azalır; ancak sermaye maliyeti artar. Sektörünüze ve ürün tipine göre optimize edilmelidir.
Yeniden Sipariş Noktası (Reorder Point)
Yeniden sipariş noktası, stoğun bu seviyeye düştüğünde sipariş verilmesi gerektiğini gösteren değerdir.
Yeniden sipariş noktası = (Ortalama günlük talep x Temin süresi) + Güvenli stok
Örnek:
- Ortalama günlük talep: 10 adet
- Temin süresi: 7 gün
- Güvenli stok: 30 adet
- Yeniden sipariş noktası = (10 x 7) + 30 = 100 adet
Stok 100 adete düşünce sipariş verilmeli.
Siparix her ürün için yeniden sipariş noktası tanımlanabilir; stok bu seviyeye düşünce otomatik uyarı gönderilir.
ABC Bazlı Tahmin Önceliği
Her ürün için eşit hassasiyette talep tahmini yapmak pratik değildir. ABC önceliklendirmesi:
- A ürünleri: Çok dikkatli tahmin, güvenli stok yüksek, haftalık gözden geçirme
- B ürünleri: Orta hassasiyet, aylık gözden geçirme
- C ürünleri: Basit ortalama, çeyreklik gözden geçirme
Siparix ile Talep Tahmini
Siparix talep tahminini destekleyen veriler sağlar:
- Geçmiş dönem satış raporları (yıllık, aylık, haftalık)
- Ürün bazlı satış trendi
- Stok devir hızı analizi
- Kritik stok uyarı sistemi
Bu verilerle tahmin hesabınızı yapabilir, sipariş kararlarınızı doğru verebilirsiniz.
Sonuç
Talep tahmini mükemmel yapılamaz; ancak sistematik ve veriye dayalı yapılan tahmin hiç yapmamaktan çok daha iyidir. Geçmiş satış verilerini iyi analiz edin, sezonsal faktörleri hesaba katın ve güvenli stok tamponunu doğru belirleyin. Siparix ile tarihsel verilere kolayca erişerek tahmin sürecinizi güçlendirin ve stok optimizasyonunda rekabet avantajı elde edin.