Ayakkabı toptancılığı, Türkiye'de özellikle İstanbul Laleli, İzmir Kemeraltı ve İstanbul Kadıköy Hasanpaşa çevresinde güçlü bir sektör. Türkiye, 2024 yılında 1 milyar doların üzerinde ayakkabı ihracatı yaptı. Bu rakam iç piyasa satışlarını bile içermez.
Ayakkabı toptancılığında stok yönetimi tekstilden bile karmaşık olabilir. Her ürünün birden fazla rengi, her rengin birden fazla numarası var. Bu yazıda ayakkabı toptancılarının stok yönetimini nasıl yapması gerektiğini ve doğru yazılımın ne fark yarattığını anlatıyoruz.
Ayakkabı Stok Yönetiminin Karmaşıklığı
Tekstil toptancısında bir ürünün renk-beden matrisi vardı. Ayakkabıda da benzer bir matris var ama kendi özellikleriyle:
Numara çeşitliliği: Standart Avrupa sistemi 36-45 arası (bazı modellerde 30-48). Her numara ayrı stok kalemi.
Renk çeşitliliği: Bir model 3-8 renkte olabilir. Her renk ayrı barkod.
Model çeşitliliği: Bir toptancıda 50-300 farklı model olabilir.
Örnek hesap: 100 model × 5 renk × 10 numara = 5.000 stok kalemi.
Bu 5.000 kalemi Excel'de yönetmeye çalışmak:
- Hangi numarada kaç çift var?
- Bir renk bitti mi, başka rengi var mı?
- Hangi model sezon sonu envanterinde çok kaldı?
Bu soruları Excel'den cevaplamak dakikalar, bazen çeyrek saat alır. POS yazılımıyla saniyeler.
Manuel Takibin Getirdiği Riskler
Negatif Stok (Olmayan Ürünü Satmak)
Stok takibi manuel yapılıyorsa bazen satış anında gerçek stoğun altına inildiği fark edilmiyor. Müşteriye "50 çift var" denip sonra depoda 35 çift bulunuyor.
Bu durum ya eksik teslimat (müşteri ilişkisi zarar görür) ya da panikle başka yerden temin (maliyet artar) sonucu doğurur.
Sezon Sonu Çöpçü Stok
Sezon sonunda hangi numara ve renklerin çok kaldığını bilmiyorsanız indirim planlaması yapamazsınız. Biriktikçe biriken yanlış stok ciro devir hızını düşürür ve sermayeyi bağlar.
Sezonda satılmayan her çift, indirim veya tasfiye maliyetiyle kapanır. Bunu önceden görebilmek önemli.
Yanlış Teslimat
"36 numara 20 çift, 37 numara 15 çift" siparişi hazırlarken elle sayım yapılıyorsa hata payı yüksek. Yanlış numara gönderilmesi iade ve tekrar kargo maliyeti demek.
Ayakkabı Toptancısı İçin Kritik Yazılım Özellikleri
Ayakkabı toptancısının bir yazılımdan beklentisi net:
| Özellik | Neden Gerekli |
|---|---|
| Numara-renk matrisi | Anlık stok görüntüsü |
| Barkod okuyucu | Hızlı satış ve sayım |
| Toplu sipariş girişi | Çok kalemli siparişler |
| Sezon etiketi | Eski ve yeni koleksiyon ayrımı |
| Stok yaşı raporu | Uzun süre satılmayan ürünleri görmek |
| Müşteri bazlı satış | Hangi model kime gitti |
| Offline çalışma | İnternet bağımsızlığı |
Pratik Stok Yönetimi Stratejileri
1. Sezon Başında Tam Sayım
Yeni sezon malı geldiğinde depoya girerken sisteme işlenirse gerçek zamanlı stok başlıyor. Sezon boyunca her satış stoktan düşülüyor. Bu yapı olmadan yönetim kör.
2. FEFO Prensibi Ayakkabıda da Geçerli
İlk alınan eski koleksiyon malı önce satılmalı. Yeni koleksiyon gelince eski modeller raflarda kalmamalı. Sistemde sezon/koleksiyon etiketlemesi bunu kolaylaştırıyor.
3. Hızlı Hareket Eden ve Yavaş Hareket Eden Ürün Ayrımı
Sistemdeki satış raporuna bakıldığında hangi model-renk-numara kombinasyonu hızlı satılıyor, hangisi rafta bekliyor görülüyor. Bu bilgi hem yeni koleksiyon alımında rehber hem de indirim planlamasında ışık.
4. Müşteri Tercihi Takibi
Hangi müşteri hangi model ve numara bandını alıyor? Bu bilgi hem stok planlamasını hem kişiselleştirilmiş teklifleri kolaylaştırıyor. "Geçen sezon sizden 38-40 numara ağırlıklı aldığınızı görüyorum, bu sezonda benzer stok hazırladık" demek satışı artırır.
Sezon Geçişlerinde Stok Tasfiyesi
Ayakkabı sektöründe sezon geçişleri kritik. İlkbahar-yaz koleksiyonu biterken kalan stok erken hazırlıkla tasfiye edilmeli. Sistemde kalan stok listesi hızlıca çıkarılır, hangi ürünlerde indirim yapılacağı belirlenir, erken alım yapan müşterilere indirimli teklif götürülür.
Bu operasyonu yazılım olmadan yapmak çok daha uzun sürer ve daha az verimli sonuç verir.
Siparix ile Ayakkabı Toptancısı
Siparix'in renk-beden matrisi sistemi ayakkabı numarası yönetimi için doğrudan kullanılabilir. Renk = renk, beden = numara olarak tanımlandığında aynı matris ayakkabı varyantlarını görsel ve pratik şekilde yönetiyor.
Ek özellikler: barkod okuyucu desteği, toplu sipariş girişi, sezon etiketi, stok yaşı raporu ve offline çalışma. Ayakkabı toptancısının temel ihtiyaçlarını karşılayan bu özellikler birlikte stok kayıplarını azaltıyor, satış hızını artırıyor.