Türkiye'nin tekstil ihracatı 2024 yılında yaklaşık 18 milyar dolar seviyesine ulaştı. Bu rakamın içinde büyük fabrikalar var, holdinglere bağlı şirketler var. Ama içinde aynı zamanda yüzlerce küçük ve orta ölçekli toptancı da var. Laleli'den iş yapan aile işletmesi, Bursa'dan düzenli ihracat yapan 10 kişilik firma.
İhracat imkansız değil. Ama hazırlıksız yapılan ihracat ciddi sorunlara yol açabilir. Bu rehber ilk kez ihracat yapmayı düşünen veya ihracatını sistematize etmek isteyen tekstil toptancıları için hazırlandı.
Türkiye'den Tekstil İhracatının Avantajları
Türkiye'nin konumu hem avantaj hem dezavantaj. Dezavantaj tarafı: Çin, Bangladeş, Vietnam gibi ülkelerin fiyat rekabeti. Avantaj tarafı ise:
- Coğrafi yakınlık: Orta Doğu, Kuzey Afrika, Balkanlar, BDT ülkeleri yakın mesafede.
- Hızlı teslimat: Çin'den 45-60 gün, Türkiye'den 5-15 gün.
- Kalite algısı: "Made in Turkey" etiketi özellikle ev tekstilinde değerli.
- Küçük sipariş esnekliği: Büyük fabrikalar küçük miktarda üretmez. Toptancılar esnektir.
- Dil ve kültür yakınlığı: Komşu ülkelerle Türkçe veya ortak dilde iletişim mümkün.
İhracata Hazırlık: Yasal ve İdari Adımlar
İhracatçı Birliğine Kayıt
Türkiye'de ihracat yapabilmek için ilgili ihracatçı birliğine üye olmak gerekiyor. Tekstil için İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İTKİB) başlıca kuruluş.
Kayıt süreci görece basit ve ücretsiz. Gerekli belgeler: ticaret sicil gazetesi, vergi levhası, imza sirküleri.
Gümrük Müşaviri
İhracat gümrük işlemleri karmaşık. Özellikle başlangıçta güvenilir bir gümrük müşaviryle çalışmak hata riskini azaltır. Aylık sabit ücret veya işlem başı ücret modeliyle çalışabilirsiniz.
Dövizli Banka Hesabı
Dövizli tahsilat için döviz hesabı şart. Dolar ve Euro hesapları standart. İhracatı sık yapıyorsanız spot kur avantajı için bankacıyla görüşün.
E-Fatura ve İhracat Faturası
İhracat faturası (proforma ve ticari fatura) özel format gerektiriyor. Sisteminizin bu formatta belge üretebilmesi gerekiyor.
Ürün Hazırlığı
Etiket Gereksinimleri
Hedef ülkeye göre etiket standartları değişiyor:
- AB ülkeleri: CE sertifikası, AB dillerinde etiket
- Orta Doğu: Arapça etiket, helal sertifikası (giyim için genellikle gerekmez ama kontrol edin)
- Rusya/BDT: Kiril alfabesiyle etiket gerektirebilir
Ambalaj Standartları
Uluslararası kargo için ambalaj daha sağlam olmalı. Deniz yoluyla taşınan mallar uzun süre yolda kalıyor. Rutubet ve sarsıntıya dayanıklı paketleme.
Ürün Güvenliği Sertifikaları
Özellikle tekstil ürünlerinde Oeko-Tex sertifikası gibi belgelerin olması pazar açıcı. Zorunlu değil ama büyük alıcılar istiyor.
Fiyatlandırma ve Maliyet Hesabı
İhracat fiyatlandırması iç piyasadan farklı düşünülmeli:
| Maliyet Kalemi | Açıklama |
|---|---|
| Ürün maliyeti | Mevcut toptancı maliyeti |
| Gümrük vergisi (varsa) | Hedef ülkeye göre değişir |
| Nakliye | CIF veya FOB seçimine göre |
| Sigorta | Kargo sigortası |
| Komisyon (opsiyonel) | Yerel ajan veya komisyoncu |
| Kur riski payı | Döviz dalgalanması için buffer |
| Hedef kar marjı | İç piyasadan genellikle düşük |
Formül: Satış fiyatı = (Tüm maliyetler) x (1 + kar marjı) x (kur riski tamponu)
Pazar Araştırması ve Müşteri Bulma
BDT ve Orta Asya Pazarı
Kazakistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan. Bu pazarlar Türk tekstilini seviyor. Dil yakınlığı avantaj. Müşteri bulmak için: İhracatçı birliği fuar organizasyonları, yurt dışı Türk ticaret odaları, B2B platformları (Alibaba, Made-in-China değil ama TradeKey veya TurkishExporter.net).
Orta Doğu Pazarı
Irak, Suudi Arabistan, BAE. Türk ürünlerine talep yüksek. Yerel ajan bulunması kritik.
Balkan Pazarı
Bulgaristan, Romanya, Sırbistan. AB üyesi veya aday ülkeler. Genel Tercihler Sistemi avantajları olabilir.
Dijital Altyapı İhtiyaçları
İhracat yapan toptancı için yazılım gereksinimleri iç piyasaya göre farklılaşıyor:
- Dövizli faturalama: TL, USD, EUR aynı anda
- Müşteri bazlı özel fiyat listesi: Her ülke veya alıcı için ayrı fiyat
- Stok rezervasyonu: Sipariş alındı, mal ayrıldı ama henüz gönderilmedi
- Sipariş ve sevkiyat takibi: Müşteriyle bilgi paylaşımı
- İhracat notu: Lot, seri, üretim tarihi gibi ek bilgiler
Siparix döviz desteği, özel müşteri fiyat listeleri ve sipariş takibi özellikleriyle ihracata başlayan toptancılar için temel altyapıyı sunuyor. İhracat hacmi büyüdükçe daha karmaşık ERP ihtiyaçları doğabilir, ama başlangıç için yeterli bir temel.
İlk İhracat Siparişi: Pratik Adımlar
- Alıcıyla fiyat ve koşulları e-posta ile yazılı belgeleyin
- Proforma fatura hazırlayın ve gönderin
- Ödeme alın (T/T, akreditif veya peşin)
- Malı hazırlayın, gümrük müşavirine bildirin
- Ticari fatura, paket listesi, menşe şahadetnamesini hazırlayın
- Kargoya verin, takip numarasını alıcıya bildirin
- Ödeme kesinleşince dövizi dönüştürün (acele etmeyin, kur avantajı için bekleyin)
İlk ihracat zor görünür ama bir kez yapıldıktan sonra süreç oturur. İkinci ve üçüncü kez çok daha kolay.