Tekstil Toptancılığında Stok Yönetimi Neden Farklı?
Tekstil toptancılığı, stok yönetimi açısından en karmaşık sektörlerden biridir. Bunun temel nedeni varyant yapısıdır. Bir ürün — diyelim ki bir erkek tişört — tek bir stok kalemi değildir. 5 renk ve 6 beden seçeneği olan bir tişört, aslında 30 farklı stok kalemidir.
100 modellik bir koleksiyon, ortalama 4 renk ve 5 beden seçeneğiyle birlikte 2.000 stok kalemine dönüşür. Bu sayıyı Excel ile yönetmeye çalışmak, hem hataya açık hem de son derece yavaş bir süreçtir.
Tekstile Özel Stok Kavramları
SKU (Stok Tutma Birimi)
Her benzersiz ürün kombinasyonu bir SKU'dur. "Kırmızı, M beden tişört" ile "Kırmızı, L beden tişört" iki farklı SKU'dur. Tekstil toptancıları genellikle bu kavramı kullanmadan çalışır ve bu durum stok karışıklıklarına yol açar.
Renk-Beden Matrisi
Bir ürünün tüm renk ve beden kombinasyonlarını gösteren tablo. Sipariş alırken ve stok girerken bu matris üzerinden çalışmak hem hızlı hem de hatasız olur.
Sezon Stoku
Tekstilde ilkbahar-yaz ve sonbahar-kış olmak üzere iki ana sezon vardır. Her sezon başında yeni koleksiyon gelir, önceki sezon ürünleri eritilmeye çalışılır. Stok yönetimi yazılımınız sezon bazlı filtreleme yapabilmeli.
İptal Stoku
Müşteri iade ettiği veya sipariş iptal ettiği için geri dönen ürünler. Bu ürünler genellikle orijinal ambalajında değildir ve farklı fiyatla satılabilir. Ayrı izlenmesi gerekir.
Tekstil Toptancısı İçin Stok Yönetimi Stratejileri
1. ABC Analizi Yapın
Tekstil deponuzdaki ürünleri üç gruba ayırın:
A Grubu (En Değerli %20): Cironuzun %80'ini oluşturan ürünler. Bunlar için:
- Minimum stok seviyesi belirleyin
- Haftalık takip yapın
- Tedarikçiyle stok anlaşması yapın
B Grubu (Orta Değerli %30): Cironuzun %15'ini oluşturan ürünler. Bunlar için:
- Aylık takip yeterlidir
- Sezon bazlı sipariş verin
C Grubu (Düşük Değerli %50): Cironuzun %5'ini oluşturan ürünler. Bunlar için:
- Minimum stokta tutun
- Sezon sonu tasfiye planı yapın
2. Varyant Bazlı Stok Takibi
Her ürünü renk-beden bazında ayrı takip edin. Sistem seçerken şu soruyu sorun: "Bu yazılım renk ve beden bazında stok görüntüleyebiliyor mu, tek tek kalem girebiliyor muyum?"
Siparix gibi sistemlerde renk-beden matrisi üzerinden hem satış hem de stok girişi yapılabilir. Bu sayede "40 beden bitti ama 42 bedende 15 adet var" gibi bilgilere anında ulaşırsınız.
3. Sezon Geçişlerini Planlayın
İlkbahar-yaz sezonu bitmeden önce:
- Hangi ürünler elimde kalacak?
- Bunları ne fiyata satarım?
- Bir sonraki sezonda ne kadar sipariş vereceğim?
Bu soruları yanıtlamak için önceki sezon satış verilerine bakmanız gerekir. POS yazılımı bu geçmiş verileri size raporlar hâlinde sunar.
4. Minimum Stok Uyarıları Kurun
Her A grubu ürün için minimum stok seviyesi belirleyin. Örneğin: "Beyaz M beden tişört 10'un altına düştüğünde uyar." Bu uyarıyı aldığınızda sipariş verme zamanı gelmiş demektir.
Minimum stok seviyesi nasıl belirlenir?
- Son 3 ayda günde kaç adet sattınız? (Günlük satış hızı)
- Tedarikçinizden sipariş verip malı almanız kaç gün sürüyor? (Tedarik süresi)
- Minimum Stok = Günlük Satış Hızı × Tedarik Süresi × 1,5 (güvenlik tamponu)
Örnek: Günde 5 adet satılan, tedarik süresi 7 gün olan bir ürün için minimum stok = 5 × 7 × 1,5 = 52,5 → 53 adet.
5. Barkod Sistemi Kurun
Tekstilde her ürün kombinasyonu (renk + beden) için ayrı barkod şarttır. Tedarikçiler bazen barkodlu mal gönderir, bazen göndermez. Barkodlu gelmiyorsa kendiniz basmanız gerekir.
Bir termal barkod yazıcı ve etiket kâğıdı ile her ürüne barkod basabilirsiniz. Bu barkodları okuyarak satış yapmak hem hızlı hem de hatasızdır.
Tekstil Deposu Düzenleme İpuçları
Lokasyon Sistemi Kurun
Her rafın bir kodu olsun. "A-3-2" gibi: A koridoru, 3. raf, 2. gözden alttaki konum. Ürün kartına bu lokasyon kodunu girin. Böylece stok sayımında veya ürün ararken depoda kaybolmazsınız.
Sezon Ürünlerini Ayırın
Cari sezon ürünleri ön raflarda, eski sezon ürünleri arka depolarda olsun. Bu hem sezon sonu tasfiyeyi kolaylaştırır hem de müşterilere sunum sırasında karışıklığı önler.
Renk Gruplama
Aynı ürünün farklı renklerini yan yana, aynı rengin farklı bedenlerini ise sıralı şekilde yerleştirin. Müşteri "kırmızı kalemler nerede" diye sorduğunda doğrudan o renge yönlendirebilirsiniz.
Mevsimsel Stok Planlaması
Tekstil sektöründe deneyimli toptancılar şu kuralı benimser:
- Sezonun ilk ayı: Stokun %60'ını al
- Sezonun ikinci ayı: Satış verilerine göre %30 daha al
- Sezonun son ayı: Sadece talebi kesin olan için %10 al
Bu kademeli alım stratejisi, sezon sonu elde kalan stoku minimize eder.
Sonuç
Tekstil toptancılığında başarı, büyük ölçüde stok yönetiminin kalitesiyle belirlenir. Doğru sistem, doğru kategorilendirme ve düzenli analiz ile hem sermayenizi daha verimli kullanır hem de müşteri memnuniyetini artırırsınız.