Konfeksiyon Toptancılığında Fire ve Hasar Gerçeği
Konfeksiyon toptancılığı, yüksek hacimli ürün hareketleri ve tekstilin hassas yapısı nedeniyle fire ve hasar risklerinin yüksek olduğu bir sektördür. Bir kilo kumaş alındığında, depolama, kesim ve dikim süreçlerinde kaçınılmaz bir fire miktarı oluşur. Benzer şekilde hazır giyimde taşıma, depolama ve sergileme sırasında ürünlerde hasar meydana gelebilir.
Bu durumların sistematik olarak takip edilmemesi:
- Stok kayıtlarının gerçeği yansıtmamasına yol açar
- Kâr hesaplamaları yanıltıcı hale gelir
- Vergisel yükümlülükler karışır
- Tedarikçiye haksız iade veya iddialar doğabilir
Fire Nedir? Konfeksiyonda Fire Türleri
Fire, üretim veya işleme sürecinde ürünün bir kısmının kullanılamaz hale gelmesidir.
Kumaş Firesi
Konfeksiyon üreticisine kumaş satan toptancılar için kritik: Her kesimde belli oranda fire kaçınılmazdır.
Hazır Giyim Firesi
Hazır giyim toptancısında fire farklı biçimlerde ortaya çıkar:
- Ambalaj hasarı (dikişlerin açılması, yırtık ambalaj)
- Renk solması (güneşe maruz kalma, uzun depolama)
- Boyut bozulması (nem ve ısı etkisi)
- Baskı veya nakış hatası (üretim firesi olarak tedarikçiden gelir)
Hasarlı Mal Takibi: Adım Adım
1. Gelen Malda Hasarı Tespit Etme
Tedarikçiden gelen mal teslim alınırken mutlaka kontrol yapılmalıdır. Tespit edilen hasar:
- Fotoğraflanmalı
- Tutanakla kayıt altına alınmalı
- Tedarikçiye bildirilerek iade veya alacak notu talep edilmeli
Bu adım atlanırsa tedarikçiye karşı hak iddia etmek güçleşir.
2. Depo İçinde Hasar Oluşması
Depolama sırasında hasar oluştuğunda:
- Hangi ürün, hangi tarihte, hangi nedenle hasarlandığı kayıt altına alınmalı
- Siparix içinde hasarlı stok için ayrı bir depo lokasyonu oluşturulmalı
- Bu ürünler normal stoktan çıkarılmalı
3. Müşteriden Gelen İade ile Tespit
Müşteri hasarlı ürünü iade ettiğinde:
- İade fişi düzenlenmeli
- Hasarlı ürün hasarlı stok bölümüne alınmalı
- Sebebine göre tedarikçiye ya da nakliyeye yansıtma yapılmalı
Hasarlı Stok Değerleme
Hasarlı mal stok defterinde tam değeriyle mi, indirimli değeriyle mi gösterilmeli?
Muhasebesel yaklaşım: Hasarlı mal net gerçekleşebilir değeri üzerinden değerlenir. Yani "şu anda satılabilirse ne kadar satılır?" sorusunun cevabı.
Tamamen kullanılamaz hale gelen stok için fire gideri hesabına yazılarak kayıt kapatılır.
Fire Kaydı Muhasebede Nasıl Yapılır?
Fire muhasebe kaydı iki aşamalıdır:
- Stok değeri düşürülür (stok hesabından çıkışı)
- Fire gideri kaydedilir (gider hesabına alınışı)
Mali müşavirinizle koordineli yapılması gereken bu kayıt, vergi matrahını da etkiler.
Siparix ile Hasarlı Stok Yönetimi
Siparix içinde hasarlı stok takibi şu şekilde yapılır:
- Hasarlı ürün için ayrı depo lokasyonu tanımlanır
- Hasar notu eklenerek ürün lokasyona taşınır
- Hasarlı stok raporu periyodik incelenir
- Satılabilir hale getirilenlere indirimli fiyat listesi atanır
- Tamamen kullanılamaz hale gelenler stoktan silinir ve gider kaydı yapılır
Fire Oranı Takibi
Her dönem firenizi takip edin ve bir önceki dönemle karşılaştırın:
Fire oranı = (Dönem fire miktarı / Dönem toplam stok girişi) x 100
Normal fire oranını sektörünüze ve ürün tipinize göre belirleyin. Bu oranın üzerindeki durumlar araştırma gerektirir.
Sonuç
Konfeksiyon toptancılığında hasarlı mal ve fire takibi, hem stok doğruluğu hem finansal sağlık açısından kritik bir operasyonel gereklilik. Siparix ile hasarlı stoğu normal stoktan ayırın, fire kayıtlarını düzenli tutun ve tedarikçi haklarınızı koruyun. Bu disiplin hem kâr tablonuzun gerçeği yansıtmasını hem vergisel uyumu hem de tedarikçi ilişkilerini sağlıklı tutar.