İthalat: Yüksek Potansiyel, Yüksek Risk
Çin'den getirilen tekstil, Hindistan'dan gelen kumaş, Bangladeş'ten alınan konfeksiyon — Türkiye toptancılık sektöründe ithalat yaygın bir ticaret yoludur.
İthalat doğru yapıldığında kar marjını %20-40 artırabilir. Yanlış yapıldığında gümrükte bekleyen mal, beklenmedik vergi faturası veya sahte ürün skandalı şeklinde büyük kayıpla sonuçlanabilir.
Bu yazıda ithalat yapan veya yapmayı düşünen toptancı için sürecin adımlarını, maliyetleri ve dikkat noktalarını paylaşıyoruz.
İthalat Süreci: Adım Adım
Adım 1: Tedarikçi Bulma ve Değerlendirme
İthalatta en kritik adım doğru tedarikçi seçimidir. Yanlış tedarikçi ile başlayan süreç, kalitesiz mal veya ödeme dolandırıcılığı ile biter.
Tedarikçi bulma kanalları:
- Alibaba.com: Küresel B2B platformu. "Gold Supplier" rozeti ve müşteri değerlendirmeleri ilk güven göstergesidir.
- Ticaret fuarları: İstanbul Fuarı, Çin'de Canton Fair, Hindistan'da Texworld. Yüz yüze görüşme en güçlü doğrulama yöntemidir.
- Sektör dernekleri: Türkiye İhracatçılar Meclisi veya tekstil dernekleri yurt dışı bağlantı listesi sağlayabilir.
- Tanıdık referansı: Sektördeki başka toptancıların çalıştığı tedarikçiler.
Tedarikçi doğrulama:
- Fabrikanın sertifikaları var mı? (ISO, CE, ürüne özel standartlar)
- Referans müşteri listesi paylaşabilir mi?
- Şirket tescil belgesi görülebilir mi?
Adım 2: Numune Talebi
Para göndermeden önce numune isteyin. Numune ücreti tedarikçiye ödenir (genellikle 50-200 USD). Bu ödeme küçük bir sigorta primidir.
Numune geldiğinde:
- Ürün kalitesi beklentiye uygun mu?
- Renk, doku, ölçü sipariş spesifikasyonlarında mı?
- Etiket ve ambalaj standartları doğru mu?
Numuneyi onaylamadan üretim siparişi vermeyin.
Adım 3: Fiyat Müzakeresi ve Teslim Şartları
İthalatta fiyat belirtilirken teslim şartı kritik önem taşır. İncoterms terimleri:
| Terim | Anlamı | Kimin Riski? |
|---|---|---|
| FOB (Free on Board) | Tedarikçi malı gemiye koyar | Gemi sonrası sizin |
| CIF (Cost, Insurance, Freight) | Nakliye ve sigorta dahil | Varış limanında sizin |
| DDP (Delivered Duty Paid) | Gümrük ve teslimat dahil | Teslimatta sizin |
Yeni başlayanlar için DDP daha güvenlidir; tüm lojistik tedarikçide. Ama genellikle en pahalı seçenektir.
Adım 4: Ödeme
İthalatta ödeme yöntemi güvence açısından kritik.
- Alibaba Trade Assurance: Alibaba'nın escrow sistemi. Mal gelmeden veya kalitesiz gelirse iade güvencesi.
- L/C (Letter of Credit): Banka aracılığıyla güvenceli ödeme. Büyük tutarlar için tercih edilir.
- T/T (Telegraph Transfer - Havale): En riskli yöntem. Doğrudan havale gönderdiniz, karşı taraf gönderebilir de gönmeyebilir de. Sadece uzun süreli, güvenilir ilişkide kullanın.
İlk alımda mutlaka güvenceli ödeme kullanın.
Adım 5: Nakliye Seçimi
| Nakliye | Süre | Maliyet | Ne Zaman? |
|---|---|---|---|
| Deniz (konteyner) | 20-45 gün | Düşük | Büyük hacim, acele değil |
| Hava | 3-7 gün | Yüksek | Küçük hacim, acele |
| Kara (komşu ülkeler) | 3-10 gün | Orta | Yakın ülkeler (Bulgaristan, Yunanistan, İran) |
Adım 6: Gümrük Süreci
Mal Türkiye limanına veya sınır kapısına geldiğinde gümrük işlemleri başlar. Bu aşamada gümrük müşaviri zorunludur.
Gümrük müşaviri ne yapar?
- İthalat beyannamesi hazırlar
- Tarife sınıflandırması (GTİP kodu) belirler
- Vergi tutarlarını hesaplar
- Gümrük kurumlarıyla yazışmaları yürütür
Gümrük müşaviri ücreti genellikle işlem başına 500-2.000 TL arasındadır.
İthalat Maliyeti Hesabı
İthalatta gerçek maliyet hesabı yapılmazsa kara satış yapılabilir.
Tam maliyet formülü:
Ürün fiyatı (FOB) + Nakliye + Sigorta + Gümrük vergisi + KDV + Gümrük müşaviri ücreti + Antrepo / depo ücreti = Gerçek birim maliyet
Örnek:
- Ürün: 10.000 USD (FOB)
- Nakliye: 800 USD
- Sigorta: 120 USD
- Gümrük vergisi: %12 = 1.295 USD
- KDV: %20 = 2.443 USD
- Gümrük müşaviri: 1.500 TL
Bu hesabı yapmadan fiyat belirleyen toptancı zarar edebilir.
Dikkat: Sahte ve Kaçak Ürün Riski
Marka ihlali: Bilinen markaların taklidi veya marka izni olmadan üretilmiş ürünler ithal etmek hem yasadışı hem ciddi para cezası riskidir. Gümrükte el konulur.
Standart dışı ürün: CE işareti gerektiren ürünlerde (elektrikli ürünler, bazı tekstil) standart belgesi olmadan ithalat yasaklanabilir.
Beyan hatası: Ürünü yanlış GTİP kodu ile beyan etmek gümrük kaçakçılığı kapsamına girebilir. Müşavirinize tam ve doğru bilgi verin.
Siparix ile İthal Ürün Takibi
İthal ürünleri Siparix'e gerçek maliyetiyle (gümrük dahil) girin. "Ürün maliyeti 45 TL" ama gümrük ve nakliye dahil gerçek maliyet 68 TL ise sisteme 68 TL girin. Aksi hâlde kar marjı raporları yanıltıcı çıkar. Doğru maliyet girişi, doğru fiyatlandırmayı ve gerçek kârlılık görünümünü sağlar.